რა არის პროლაქტინი?
პროლაქტინი არის ჰორმონი, რომელსაც აწარმოებს ჰიპოფიზის ჯირკვალი (მდებარეობს ტვინის ქვედა ნაწილში). ის მნიშვნელოვან როლს ასრულებს სარძევე ჯირკვლის გამართულ ფუნქციონირებაში განსაკუთრებით ორსულობის და ლაქტაციის პერიოდში. თუმცა, პროლაქტინს სხვა ფუნქციებიც აქვს, მათ შორის სასქესო ჰორმონების რეგულაცია და იმუნური სისტემის მხარდაჭერა.
როდის უნდა ჩავიტაროთ პროლაქტინის ტესტი?
პროლაქტინის დონეს სისხლში ამოწმებენ, როდესაც:
მენსტრუალური ციკლი დარღვეულია: ქალებში, მენსტრუაციის არარეგულარული ციკლი ან ამენორეა (მენსტრუაციის არარსებობა).
ინფერტილობა: თუ ეჭვი არსებობს, რომ მაღალი პროლაქტინის დონე შეიძლება უშვილობის მიზეზი იყოს.
ლაქტაცია არარეგულარულია: ქალებში, რომლებიც არ არიან ორსულად ან არ იმყოფებიან ლაქტაციის პერიოდში, მაგრამ აქვთ ძუძუდან გამონადენი.
მამაკაცებში სქესობრივი ფუნქციის პრობლემები: შემცირებული ლიბიდო, ერექციული დისფუნქცია ან სხვა სქესობრივი პრობლემები.
ჰიპოფიზის დაავადების სიმპტომები: როდესაც არსებობს სიმპტომები, როგორიცაა თავის ტკივილი, მხედველობის დარღვევა, ან სხვა ნიშნები, რომლებიც შეიძლება ჰიპოფიზის პრობლემაზე მიუთითებდნენ.
როგორ ტარდება პროლაქტინის ტესტი?
პროლაქტინის ტესტი მოიცავს სისხლის აღებას ვენიდან, ჩვეულებრივ, დილით (რადგან პროლაქტინის დონე იცვლება დღის განმავლობაში). მნიშვნელოვანია, რომ ტესტი ჩატარდეს მშვიდ გარემოში, რათა სტრესმა ან სხვა ფაქტორებმა არ იმოქმედოს შედეგებზე.
რა შეიძლება იყოს პროლაქტინის დონის მომატების მიზეზები?
ჰიპერპროლაქტინემია (პროლაქტინის მომატებული დონე) შეიძლება გამოწვეული იყოს:
ჰიპოფიზის ადენომა: პატარა კეთილთვისებიანი სიმსივნე ჰიპოფიზის ჯირკვალში.
ჰიპოთირეოზი: ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონების ნაკლებობა.
ზოგიერთი მედიკამენტი: ანტიდეპრესანტები, ანტიფსიქოზური საშუალებები, და ანთების საწინააღმდეგო საშუალებები.
სტრესი: ფსიქოლოგიური ან ფიზიკური სტრესი შეიძლება პროლაქტინის დონეს გაზარდოს.
ორსულობა და ლაქტაცია: ბუნებრივია, რომ პროლაქტინის დონე ამ დროს მატულობს.
რა გართულებები შეიძლება იყოს პროლაქტინის დონის ცვლილების შემთხვევაში?
ჰიპერპროლაქტინემია:
ინფერტილობა: როგორც ქალებში, ასევე მამაკაცებში.
მენსტრუალური ციკლის დარღვევა: არარეგულარული ციკლი ან მენსტრუაციის სრული არარსებობა.
გალაქტორეა: ძუძუდან თეთრი ერის გამონადენი ორსულობის და ლაქტაციის გარეშე.
სქესობრივი დისფუნქცია: მამაკაცებში შემცირებული ლიბიდო, ერექციის პრობლემები.
პროლაქტინის დაბალი დონე:
ჰიპოფიზის ფუნქციის დაქვეითება: პანჰიპოპიტუიტარიზმი ან სხვა დაავადებები, რომლებიც გავლენას ახდენენ ჰორმონალურ ბალანსზე.
როგორ ხდება პროლაქტინის დონის კორექცია?
მედიკამენტები: დოპამინაგონისტები გამოიყენება პროლაქტინის დონის შესამცირებლად.
ქირურგიული ჩარევა: თუ პროლაქტინის მომატება გამოწვეულია ჰიპოფიზის ადენომით და მედიკამენტები არაეფექტურია, შესაძლოა საჭირო გახდეს ქირურგიული ჩარევა.
ჰორმონების თერაპია: თუ პრობლემა დაკავშირებულია ჰიპოთირეოზთან, გამოიყენება ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონების შემცველი პრეპარატები.
როდის უნდა მიმართოთ ექიმს?
თუ გაქვთ მენსტრუალური ციკლის დარღვევები: არარეგულარული მენსტრუაცია ან ამენორეა.
თუ გაწუხებთ ინფერტილობა: განსაკუთრებით, თუ უკვე გიცდიათ ორსულობის მიღწევა.
თუ გაქვთ ძუძუდან გამონადენი
თუ გაქვთ სქესობრივი დისფუნქცია: შემცირებული ლიბიდო ან სხვა სქესობრივი ფუნქციის პრობლემები.
თუ გაქვთ ჰიპოფიზის დაავადების სიმპტომები: თავის ტკივილი, მხედველობის გაუარესება ან ჰორმონალური ბალანსის დარღვევის ნიშნები.
რეკომენდაცია: პროლაქტინის გამოკვლევა მნიშვნელოვანია ჰორმონალური დარღვევების დროულად დიაგნოსტირებისთვის.